Sorular

Sabit apareyler hakkında

Sabit apareyler ne demektir?

Sabit sözcüğü burada, terapi boyunca ortodonti araçlarının sürekli kalmak üzere hastanın ağzına tespit edilmesi demektir. Bu, örneğin dişler üzerindeki braketlerle, veya quad-helix denen uygulamalarla olur.

Sabit olarak yerleştirilen bir aracın avantajı, örneğin dişlerin yer değiştirmesi için gerekli kuvvetlerin 24 saat boyunca sürekli olarak, değişmeden etkili olması, bu nedenle de terapi süresinin portatif araçlarla yapılan tedavilere göre daha kısa olmasıdır.

Bundan başka bu yöntem çok hassastır ve çok iyi planlanabilir. Aynı zamanda hastanın apareyi takmayı unutması da söz konusu olmaz. Özellikle bu problem, hastanın yeterince angaje şekilde terapiye yardımcı olmadığı durumlarda ortaya çıkabilir ve terapinin başarısını tehlikeye düşürebilir.

Braketler nelerdir?

Braketler, doğrudan diş üzerine yapıştırılan, küçük ve hassas desteklerdir. Braketteki bir yarıktan (slot’tan) bireysel olarak biçimlendirilmiş bir ark teli geçer. Bu tel, braketler üzerinden dişlere her yöndeki gerekli kuvvetleri iletebilir. Braketler çok değişik biçimlerde, boyutlarda ve çok değişik maddelerden yapılmış olabilirler.

Sizin durumunuzda kullanılacak braketler hakkında verilecek karar, terapinin getirdiği zorunlukların yanı sıra bünyenin biyolojik tahammülü sorunlarına ve estetik beklentilere de bağlı olur.

»Klasik«: Metal braketler

Klasik braketler metalden yapılır. Bu çözüm, on yılları kapsayan uzun bir deneyim boyunca başarılı bir sınav vermiştir. Çok sağlamdır ve mükemmel mekanik özelliklere sahiptir. Metal braketlerde kural olarak bünyelerde çok iyi kabul gören bir tıbbi çelik alaşımı kullanılır.

»Özgün«: Lingual braketler

Lingual braketler de metaldir. Bunlar dişlerin arka yüzlerine yapıştırıldığından göze görünmezler. Lingual terapi denilen bu terapi, klasik braketlerle yapılan terapiden ciddi şekilde daha zor ve bu nedenle de daha pahalıdır. Ama bunun büyük avantajı, yüksek estetik değeridir.

»Estetik«: Seramik ve plastik braketler

Önden görünen braketli çözümlerde estetikli alternatif, kuşkusuz seramik ve plastik braketlerdir. Özellikle ark telinin de dişlerle aynı renkte olması halinde. Seramikten yapılan braketlerin avantajı, bunların renk değişmezliğidir, yani terapi boyunca renklerini atmamaları ve bunun doğal diş rengine en yakın renk olmasıdır. Ancak bunlar metal braketlere göre ciddi şekilde daha pahalıdırlar. Plastik braketler daha ucuzdur. Ancak salça veya Hint salçası gibi besinlerin etkisiyle bunların rengi değişebilir.

Bukkal tüpleri nelerdir?

Bukkal tüpleri, ark telinin azı dişleri bölgesinde içinden geçirildiği küçük tüplerdir. Bunlar çoğunlukla mevcut son azı dişine (akıl dişine) ya doğrudan doğruya yapıştırılarak, ya da dişin çevresini saran bir bant üzerine tespit edilirler. Bunların işlevi, telin çıkmasını önlemektir. Ama kimi zaman başka elemanlar da, örneğin bir dış ark teli de bu tüpe bağlanabilir.

Bantlar ne için gereklidir?

Bantlar, dişin üzerine yapıştırılan ve dikişsiz olarak dişi kuşatan, anatomik olarak biçimlendirilmiş metal çemberlerdir. Bu banda bukkal tüpü kaynaklanarak tespit edilir. Böylelikle en yüksek sağlamlık ve bağlantı kuvveti elde edilir. Bu önemlidir, çünkü çoğu zaman arka bölgelerde son derece yüksek kuvvetler etkili olur. Böylelikle bir bukkal tüpünün örneğin kendiliğinden zamanından önce dişten ayrılması tehlikesi önlenmiş olur.

Ark telleri ne için gereklidir?

Ark telleri diş dizisine uygun bir yarım halka biçiminde, değişik kalınlıkta, çapta, değişik alaşıklardan yapılmış tellerdir. Bunlar braketlerdeki yarıklara (slotlara) tespit edilir (bağlanır). Bunların içinde ark telinin aldığı biçim sonucu etkinleşen gerilim kuvvetleri, braketler aracılığıyla dişlerde, örneğin dönme, eğilme ya da yer değiştirme gibi istenilen şekildeki hareketlere yol açar.

Minik vidalarla sabitleştirme

Yeni, çok etkin ve hastayı rahatlatan bir tedavi yöntemi de, dişin yerinden hareketini, klasik apareylere ark telinin dışında sabit bir tespit noktası oluşturma yardımıyla sağlamaktır. Böyle bir tespit noktası oluşturma amacıyla kısa bir süre için (yaklaşık 6 ay) yan yana duran iki dişin kökleri arasına minik bir vida (buna pin de denir) yerleştirilir. Bu minik vidalar gençlerde de, yetişkinlerde de kullanılabilir.

Braketlerle her şeyi yemek olanaklı mıdır?

Prensip olarak evet. Ama çiklet ya da çok yapışkan karamelli şekerler kolayca braketlere yapışıp diş teline zarar verebilirler. Aynı şekilde çok sert besin maddelerinde, örneğin havuç yerken de dikkatli olmak gerekir. Dişlerle ceviz kırmak ya da kurşun kalemin sapını şiddetle çiğnemek gibi alışkanlıklardan da vazgeçmek gerektiğini ayrıca belirtmek her halde gerekmiyor…

Bir terapi ne kadar sürer?

Bu tümüyle terapi öncesi duruma ve terapinin zorluk derecesine bağlıdır. Bir ilk yaklaşım olarak 1 – 2 yıllık bir süreden hareket etmek her halde gerçekçi olur. Bunun için lütfen ortodonti uzmanınızla görüşmelisiniz.

Daha az göze çarpan diş telleri yok mu?

Var. Örneğin dişlerle aynı renkteki seramik ya da plastik braketler, ya da gözlerden uzak şekilde dişlerin arka yüzüne yapıştırılan lingual braketler.

Braketlerin yapıştırılmasından dişler zarar görür mü?

Hayır. Yapıştırmadan önce sağlam şekilde yapışsın diye diş sadece yüzeysel olarak zımparalanarak pürüzlü hale getirilir. Braketler çıkarıldıktan sonra ise kural olarak diş yeniden bir florit tabakasıyla kaplanır.